Prosesu Eis Ministru Estanislao Hasai Prezidente Ajensia Tama Faze Alegasaun

Tribunal Distrital Dili (TDD). (Foto: STL)

DILI, STLNEWS.co – Prosesu Eis Ministru Estanislao hasai Prezidente Ajensia, iha loron Segunda (11/01/2021) tama ona iha faze alegasaun husi parte rekerente no rekerido nian.

Iha faze alegasaun nee, husi parte rekerente nian hare katak, provadu katak destituisaun rekorente viola klaramente lei, la iha motivu ba destituisaun no viola espetativa neebe mak rekorente iha bainhira asumi nia funsaun sira hanesan prezidente ata final mandatu tinan lima, simu rendementu mai husi kargu prezidente.

Iha kazu ida nee envolve US$ 10.244 ba kada fulan aumenta tan ho direitu ba utilizasaun kareta, ba gazolina xofer aumenta tan ho despeza komunikasaun.

Bazeia ba rajaun iha leten rekoridu tenke hetan kondenasuan hodi selu ba rekerente danu patrimonial ho montante US$ 553.176.00 korespondente ba fulan 54 neebe mak sei falta too termina rekorente nia nomiasaun.

Aumenta tan faktus katak, destituisaun refere ho akuzasaun grave no falsu sira, sai ona konesementu ema hotu amigo no familia sira dezakredita mos rekorente iha komunidade neebe rekorente integra ba.

Akuzasaun sira neebe rekoridu imputa ba rekorente nudar dalan ida hodi halo moe rekorente iha rekorente nia amigo no kolega sira.

Tanba nee husu atu kondena rekoridu selu ba rekorente indimizasaun ba danu naun patrimonial ho montante ekivalente ba renumerasaun tinan ida nian neebe rekorente la simu ho total US$ 12,928.00.

Enkuantu alegasaun husi parte rekeridu nian, desizaun neebe eis ministru nee foti desizaun administrativa, no elementu prova esensial mak dokumentus.

Rekeridu mos hare katak, sasin sira nia deklarasaun mos la sufisiente, tanba nee entende katak prova neebe loos mak prova dokumental, atu bele hare desizaun neebe ministru foti legal ka ilegal.

Rona tiha alegasaun husi parte rua, tribunal informa katak, prosesu nee konaba desizaun, tribunal sei notifika parte rua nee.

Antes nee, Tribunal Distrital Dili halao prosesu primera julgamentu, konaba eis Ministru Estanislao neebe hasai prezidente ajensia iha tinan 2015.

Tuir Pedro Aparisio katak, prosesu ida nee hatama ba tribunal, konaba desizaun ita nia ministru senhor Estanislau Aleixo da Silva, neebe maka uluk iha 30 Junu 2015 bainhira nia sai ministru kordenador asuntu ekonomia, hasai prezidente ajensia espesializada ba investimentu nian.

Nia hatutan, momentu neeba hasai desizaun ida hodi troka, maibe prosesu hodi troka nia despaisu nee la iha prosesu ida, prezidente nee la hatene nia sala saida. Maibe iha kinto governu konstituisional, neebe partidu fretilin tama hanesan governu, no tama ba halo mudansa hasai tiha prezidente, la aseita ho desizaun ministru, tanba nee lori mai iha tribunal hodi hare katak, desizaun atu hasai nee tuir lei bele ka lae.

Nunee hanesan defeza la aseita ho desizaun nee, tanba desizaun politika la hare on aba legalidade, no lei neebe aplika ba nia kliente iha artigu 15 iha buat tolu, primeru kuandu prazu termina ona, segundu nia nain hakarak rasik rejigna an, terseru kuandu nia halo infrasaun neebe boot. Maibe tenke liu husi prosesu inkeritu, no ministru la halo ida nee.

Aparisio dehan, prosesu nee husu tribunal atu halo anulasaun ba desizaun ministru neebe troka prezidente nee. No kontratu neebe iha ba tinan lima, maibe foin halao fulan nee hasai tiha, semi ha prosesu ida.

Nunee prosesu nee fo prezuiju ba prezidente, tanba kontratu ba tinan lima, maibe hasai tiha nia lakon servisu, no la dun diak mak komunidade hatene ministru hasai tanba hahalok la diak, nee hanesan prejuizu boot ida.

Iha fatin hanesan, eis Prezidente Felisberto Araujo Duarte hateten, nia hetan nomeasaun nee tuir dekretu neebe iha.

Nomeasaun nee tuir dekretu lei ejensia nian iha 2015 neebe hateten katak, membru governu tutela ba ajensia nee bele halo nomeasaun, hodi livre eskola.

Lei nee mos fo posibilidade ba kontratu bezeia ba lei laboral, lei nee mos fo buat tolu maka sei halo tuir, hanesan tinan tolu hotu, rejigna rasik, ou halo sala boot ruma.

Labele ministru ida mai dehan hau la gosta ita boot, ita boot la rejigna hau hasai tiha, nee labele. Maibe iha 30 junu bolu hau ba enkontru, husu se ita boot la rejigna hau hasai tiha, mas hau hau hakfodak, karta ida la iha husu rejinga.

Nunee iha loron ida fulan Jullu simu karta ida dehan, hasai ona hori seik, tanba nee hanoin saida maka ministru halo nee bele konstitui abuju poder, bele prejudika estadu. Se tribunal deside hau menan, governu tenke selu fali indimizasaun, depois sei hare atu abansa ho kazu abuju poder, administrasaun danoza, atu fo ezemplu ba membru governu, atu labele prejudika ema nia servisu.

Tanba nee prosesu nee lori ba tribunal atu ejiji nia direitu, no repoin nia naran diak, tanba nee husu tribunal atu deside.

Ba prosesu ida nee, eis ministru hanesan autor prinsial ba prosesu nee tanba nia maka foti desizaun, no parte vitima nian ejiji ba estadu RDTL atu selu indimizasaun.

Se estadu selu konsidera, eis ministru foti desizaun sala. Tanba nee prosesu nee kontra estadu RDTL hanesan rekeridu ka rio, objektu ba konflitu ba desizaun eis ministru nian, tanba nia desizaun nee maka rekore mai iha tribunal.

Iha prosesu primeira julgamentu nee, tribunal rona uluk sasin Marcelino de Castro nia deklara katak, nia servisu iha ajensia iha tinan 2015.

Nia knaar nee atu hare dokumentus tama sai, liu husi meius komunikasaun email. Nunee durante nee nia hare iha email komunikasaun ruma kestiona konaba prezidente ajensia nia servisu nia la hatene.

Nunee iha komunikasaun nee iha mos e-mail balu konaba feira neebe realiza iha plaza. Nunee konaba sasin nian hare, prezidente ajensia nia servisu durante nee diak, no la iha problema ruma. Derepente deit rona prezidente sai ona, sira mos hakfodak maibe la iha konesementu konaba nee.

Rona tiha husi parte sira, tribunal adia ba loron seluk 20 novembro oras tuku 9:30. Audensia nee prejide husi juiz singular Fransisca Cabral, parte rekeridu reprezenta husi Pascasio da Roza Alves, no rekerente reprezenta husi Pedro Aparisio.*

Reportajen: Terezinha de Deus
Editor: Ekipa STL

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here