Kualker Situasaun La Prejudika Prosesu Eleisaun Prezidensial

DILI, STLNEWS.co – Konstituisaun RDTL hatete, eleisaun ba Prezidente Republika (PR) halao tinan lima dala ida, tanba nee kualker situasaun la prejudika prosesu eleisaun nee.

Kestaun nee hatoo husi Deputadu Bankada FRETILIN, Joaquim dos Santos ba jornalista sira, iha PN, Dili, Kuarta (12/05/2021).

Joaquim hatete, kona ba dehan posibilidade la realiza eleisaun Prezidensial, nee CNE nia observasaun tekniku, haree husi situasaun Estadu Emerjensia (EE) ho Serka Sanitaria (SS) no Konfinamentu Obrigatoriu. Maibe laiha garantia katak situasaun nee atu permanese too tinan ba tinan. Pelu menus too 2022 nee hotu-hotu esperansa katak, eleisaun PR nee situasaun bele lao normal. Desde governu ho sidadaun hotu koopera malu molok 2022 situasaun bele normal.

“Juridikamente tuir konstituisaun nee obriga, iha situasaun saida deit, tinan lima-lima, tenke halo eleisaun. Entaun ita iha situasaun Estadu Emerjenia (EE), too 2022 mak ita sei nafatin regulamentu kona ba prosesu eleisaun ba PR nee tenke lao ho regras Ministeiru Saude nian, oin seluk se ema lakohi vota. Neebe laiha razaun katak laiha posibilidade atu halao eleisaun ba PR, kualker situasaun,” katak lejislador Bankada FRETILIN nee.

Nia hatutan emtermus tekniku Prezidente CNE bele hanoin hanesan nee, maibe tuir nia laos situasaun nee mak kauza prinsipal, kauza grave, atu realiza eleisaun, tanba situasaun nee dinamiku. Mezmu situasaun agora too 2022 mos nee la prejudika eleisaun PR, tanba iha regras komportamentu sosial umanu neebe Ministeriu Saude ho seguransa sira estabelese tuir kompetensia politika governu nian, neebe kumpre regras, nunee prosesu eleisaun bele lao, tanba nee laiha impedementu substansia.

Tanba tuir nia, haree ba vizaun juridiku, hakarak ka lakohi tinan lima-lima (tinan lima, dala ida), ho nia konstituisaun hatete katak PR nee mandatu tinan 5 no nia mandatu too PR foun tomada de pose, kuandu PR foun seidauk simu pose, entaun tuir konstituisaun nia sei asegura too PR foun simu pose.

“Baze ba ezekusaun de poder politiku iha governasaun nee ita nia konstituisaun iha numeru 1, poder politiku rezide de povu, signifika poder politiku iha povu nia liman, nee kada tinan 5 dala ida, nee hili PR no PN. Mezmu agora situasaun defisil maibe regras ita bele halo i seguransa bele organiza oinsa populasaun bele eleisaun lao dook malu metru 2 mos bele”, tenik nia.

Nunee mos Vise Bankada CNRT, Patrocino Fernandes hatete, eleisaun PR nee mandatu konstitusional hanesan ba orgaun soberanu PN no PR nee, lei inan hatete katak rua nee direitu povu nian iha tinan lima-lima tenke halo eleisaun.

“Haree ba situasaun Covid-19 nee, laos deit akontese iha Timor, maibe iha mundu, akompana iha Portugal Covid-19 sae makas, maibe halao nafatin eleisaun, nunee mos iha Amerika eleisaun ba Prezidente, nee numeru ema mate makas, maibe eleisaun lao nafatin, tanba poder nee iha nasaun demokratiku nee mai husi povu. Neebe ita ladun iha razaun atu la realiza eleisaun PR, nee konstituisaun republika mak regula,” esplika Patrocino.

Nia hatete, desizaun atu dehan eleisaun iha kalae nee desizaun politika iha estadu, maibe fiar katak governu sei iha posibilidade atu halo esforsu hotu, para depois nafatin kumpre KRDTL, nuudar lei inan neebe regula lalaok Estadu nian.*

Reportajen: Guilhermina Franco/Domingas Soares
Editor: Ekipa STL

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

NEWS UPDATE

SEJD Enkontru Ho Lider Artemarsiais

DILI, STLNEWS.co - Sekretariu Estadu Juventude no Desportu (SEJD), halao enkontru ho lider artemarsiais sira iha Timor Leste, kona ba rekezitus artemarsiais nian neebe...

Lori Maromak Nia Domin Ba Ema Hotu

DILI, STLNEWS.co - Nuudar sarani neebe diak iha moris, tenke sai valeta ba ema hotu, atu lori Maromak nia grasa no domin ba maun...

Vota Abstensaun Myanmar, TL Laiha Sentimentu Humana

DILI, STLNEWS.co - Relasiona ho Ministra Negosoiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), neebe mak vota abstensaun ba nasaun Myanmar, akademista konsidera Timor Leste laiha sentimentu...
%d bloggers like this: